ラテン語 第四変化名詞
出典: フリー教科書『ウィキブックス(Wikibooks)』
目次 |
[編集] U型格変化
五つ目の型は、U型の格変化である。属格複数形が-uumとなることに着目して、こう呼ばれる。属格単数形では、-ūsという形になる。単数主格が-usとなるパターンと、単数主格が-ūとなるパターンがある。
[編集] -us, -ūs
一つ目のパターンは、単数主格で-usとなるものである。「贅沢」を意味する「luxus, luxus」を例に挙げて、格変化を示そう。
| 格\数 | 単数 (singularis) | 複数 (pluralis) |
| 主格 (nominativus) | -us (luxus) | -us (luxus) |
| 属格 (genitivus) | -us (luxus) | -uum (luxuum) |
| 与格 (dativus) | -ui (luxui) | -ibus (luxibus) |
| 対格 (accusativus) | -um (luxum) | -us (luxus) |
| 奪格 (ablativus) | -u (luxu) | -ibus (luxibus) |
呼格は、主格と同形である。
[編集] 男性名詞の例
| adventus, adventus | 到着 |
| arcus, arcus | 弓、アーチ |
| casus, casus | 落ちること、事件、不幸(cado, cecidi, casum, cadere(落ちる)から; casu:偶然に; casus belli:戦争の場合; casus major:不可抗力; casum senit dominus:所有者が危険を負担する(参照:危険負担); casus a nemine praestatur:災害は何人も責任なし) |
| cultus, cultus | 耕作、世話、養育、生活法、教養、尊敬、祭祀(colo, colui, cultum, colere(耕す、世話をする、保護する)から) |
| currus, currus | 車 |
| cursus, cursus | コース |
| equitatus, equitatus | 騎兵隊 |
| exercitus, exercitus | 軍隊 |
| fluctus, fluctus | 波 |
| fructus, fructus | 果実(fructus civilis:法定果実、fructus naturalis:天然果実、fructus exstantes:現存果実) |
| impetus, impetus | 攻撃 |
| luxus, luxus | 贅沢 |
| metus, metus | 恐れ |
| peditatus, peditatus | 歩兵隊 |
| pulsus, pulsus | 打つこと |
| sexus, sexus | 性(seco, secui, sectum, secare(区分する)から) |
| tonitrus, tonitrus | 雷 |
| tumultus, tumultus | 騒ぎ |
| usus, usus | 使用 |
| vultus, vultus | 顔つき |
[編集] 女性名詞
| acus, acus | 針 |
| ficus, ficus | 無花果(ficus, ficiとも) |
| laurus, laurus | 月桂樹(laurus, lauriとも) |
| myrtus, myrtus | ミルト(myrtus, myrtiとも) |
| porticus, porticus | 柱廊 |
| quercus, quercus | 樫 |
| tribus, tribus | 種族 |
[編集] -ū, -ūs
二つ目のパターンは、単数主格で-ūとなるものである。「角」を意味する「cornu, cornus」を例に挙げて、格変化を示そう。
| 数 (numerus) | 単数 (singularis) | 複数 (pluralis) |
| 主格 (nominativus) | -u (cornu) | -ua (cornua) |
| 属格 (genitivus) | -us (cornus) | -uum (cornuum) |
| 与格 (dativus) | -ui (-u) (cornui (cornu)) | -ibus (cornibus) |
| 対格 (accusativus) | -u (cornu) | -ua (cornua) |
| 奪格 (ablativus) | -u (cornu) | -ibus (cornibus) |
呼格は、主格と同形である。
[編集] 中性名詞の例
| cornu, cornus | 角 |
| genu, genus | 膝 |
| veru, verus | 焼き串 |