ラテン語 第四変化名詞

出典: フリー教科書『ウィキブックス(Wikibooks)』

ラテン語 > 名詞 > 第四変化名詞

目次

[編集] U型格変化

五つ目の型は、U型の格変化である。属格複数形が-uumとなることに着目して、こう呼ばれる。属格単数形では、-ūsという形になる。単数主格が-usとなるパターンと、単数主格が-ūとなるパターンがある。

[編集] -us, -ūs

一つ目のパターンは、単数主格で-usとなるものである。「贅沢」を意味する「luxus, luxus」を例に挙げて、格変化を示そう。

格\数 単数 (singularis) 複数 (pluralis)
主格 (nominativus) -us (luxus) -us (luxus)
属格 (genitivus) -us (luxus) -uum (luxuum)
与格 (dativus) -ui (luxui) -ibus (luxibus)
対格 (accusativus) -um (luxum) -us (luxus)
奪格 (ablativus) -u (luxu) -ibus (luxibus)

呼格は、主格と同形である。

[編集] 男性名詞の例

adventus, adventus 到着
arcus, arcus 弓、アーチ
casus, casus 落ちること、事件、不幸(cado, cecidi, casum, cadere(落ちる)から; casu:偶然に; casus belli:戦争の場合; casus major:不可抗力; casum senit dominus:所有者が危険を負担する(参照:危険負担); casus a nemine praestatur:災害は何人も責任なし)
cultus, cultus 耕作、世話、養育、生活法、教養、尊敬、祭祀(colo, colui, cultum, colere(耕す、世話をする、保護する)から)
currus, currus
cursus, cursus コース
equitatus, equitatus 騎兵隊
exercitus, exercitus 軍隊
fluctus, fluctus
fructus, fructus 果実(fructus civilis:法定果実、fructus naturalis:天然果実、fructus exstantes:現存果実)
impetus, impetus 攻撃
luxus, luxus 贅沢
metus, metus 恐れ
peditatus, peditatus 歩兵隊
pulsus, pulsus 打つこと
sexus, sexus 性(seco, secui, sectum, secare(区分する)から)
tonitrus, tonitrus
tumultus, tumultus 騒ぎ
usus, usus 使用
vultus, vultus 顔つき

[編集] 女性名詞

acus, acus
ficus, ficus 無花果(ficus, ficiとも)
laurus, laurus 月桂樹(laurus, lauriとも)
myrtus, myrtus ミルト(myrtus, myrtiとも)
porticus, porticus 柱廊
quercus, quercus
tribus, tribus 種族

[編集] -ū, -ūs

二つ目のパターンは、単数主格で-ūとなるものである。「角」を意味する「cornu, cornus」を例に挙げて、格変化を示そう。

数 (numerus) 単数 (singularis) 複数 (pluralis)
主格 (nominativus) -u (cornu) -ua (cornua)
属格 (genitivus) -us (cornus) -uum (cornuum)
与格 (dativus) -ui (-u) (cornui (cornu)) -ibus (cornibus)
対格 (accusativus) -u (cornu) -ua (cornua)
奪格 (ablativus) -u (cornu) -ibus (cornibus)

呼格は、主格と同形である。

[編集] 中性名詞の例

cornu, cornus
genu, genus
veru, verus 焼き串
ヘルプ