日本語/非母語話者むけ/文法/自動詞・他動詞
表示
日本語には自他動詞が組になっているものがたくさんあります。フォーマルいえば違いは、他動詞は直接目的語をとり、自動詞はとれないという点にあります。英語にもこれに一致する組がいくつか存在します:"raise"/"rise", "fell"/"fall" and "lay"/"lie".
具体例を見るのが一番でしょう。以下の2文をご覧ください。
| 動詞 | 日本語 | ||
|---|---|---|---|
| 他動詞 | 閉める (しめる) | 扉を閉める。 | |
| 自動詞 | 閉まる (しまる) | 扉が閉まる。 | |
| 他動詞 | 始める (はじめる) | 先生が授業を始める。 | |
| 自動詞 | 始まる (はじまる) | 授業が始まる。 | |
| 他動詞 | 溶かす(とかす) | 太陽が氷を溶かす。 | |
| 自動詞 | 溶ける(とける) | 氷が溶ける。 | |
一般的な自他動詞の文型は:
| (<主語> は/が) | <直接目的語> を/が | <他動詞>。 |
| <主語> が | <自動詞>。 |
自他動詞の主語は一般的には無生物です。
以下の表に、自他動詞を例示します。
| -eru → -asu | |||
| 出る | deru | 出す | dasu |
| 逃げる | nigeru | 逃す | nigasu |
| 溶ける | tokeru | 溶かす | tokasu |
| 枯れる | kareru | 枯らす | karasu |
| -eru → -yasu | |||
| 増える | fueru | 増やす | fuyasu |
| 冷える | hieru | 冷やす | hiyasu |
| 生える | haeru | 生やす | hayasu |
| -iru → -osu | |||
| 起きる | okiru | 起こす | okosu |
| 降りる | oriru | 降ろす | orosu |
| 落ちる | ochiru | 落す | otosu |
| 過ぎる | sugiru | 過ごす | sugosu |
| -u → -asu | |||
| 減る | heru | 減らす | herasu |
| 沸く | waku | 沸かす | wakasu |
| 乾く | kawaku | 乾かす | kawakasu |
| 喜ぶ | yorokobu | 喜ばす | yorokobasu |
| -u → -eru | |||
| 開く | aku | 開ける | akeru |
| 届く | todoku | 届ける | todokeru |
| 育つ | sodatsu | 育てる | sodateru |
| 立つ | tatsu | 立てる | tateru |
| -ru → -seru | |||
| 乗る | noru | 乗せる | noseru |
| 寄る | yoru | 寄せる | yoseru |
| -ru → -su | |||
| 返る | kaeru | 返す | kaesu |
| 通る | tôru | 通す | tôsu |
| 回る | mawaru | 回す | mawasu |
| 直る | naoru | 直す | naosu |
| 渡る | wataru | 渡す | watasu |
| -reru → -su | |||
| 離れる | hanareru | 離す | hanasu |
| 外れる | hazureru | 外す | hazusu |
| 倒れる | taoreru | 倒す | taosu |
| 汚れる | yogoreru | 汚す | yogosu |
| 現れる | arawareru | 現す | arawasu |
| 壊れる | kowareru | 壊す | kowasu |
| -aru → -eru | |||
| 決まる | kimaru | 決める | kimeru |
| 閉まる | shimaru | 閉める | shimeru |
| 集まる | atsumaru | 集める | atsumeru |
| 始まる | hajimaru | 始める | hajimeru |
| 見付かる | mitsukaru | 見付ける | mitsukeru |
| 掛かる | kakaru | 掛ける | kakeru |
| 助かる | tasukaru | 助ける | tasukeru |
| -waru → -eru | |||
| 変わる | kawaru | 変える | kaeru |
| 加わる | kuwawaru | 加える | kuwaeru |
| -eru → -u | |||
| 焼ける | yakeru | 焼く | yaku |
| 売れる | ureru | 売る | uru |
| 抜ける | nukeru | 抜く | nuku |
| 解ける | hodokeru | 解く | hodoku |
| weitere | |||
| 見える | mieru | 見る | miru |
| 聞こえる | kikoeru | 聞く | kiku |
| 消える | kieru | 消す | kesu |
| 入る | hairu | 入れる | ireru |
| 終わる | owaru | 終える/終わる | oeru/owaru |
| なる | naru | する | suru |
経験則として、自動詞は名詞に「が」か「は」がついて主語になる一方、他動詞は「を」でマークされた名詞が目的語になります。他動詞には「は」や「が」のついた主語がある場合もありますが、省略されることもあります。ただし、「を」で場所を表す自動詞があるのでご注意ください。例えば、「出る」の場合は「を」で主語の出発点を表します。
下の表に例を載せます。
| 動詞 | 例文 | |
|---|---|---|
| を+他動詞 | 出す(だす) | 財布をカバンから出した。 |
| は+を+他動詞 | 出す(だす) | 私は財布をカバンから出した。 |
| を+自動詞 | 出る(でる) | 家を出た。 |
| は+を+自動詞 | 出る(でる) | 私は家を出た。 |
関連項目
[編集]- 70 transitive/intransitive pairs with descriptive animations - 自他動詞70組のアニメ解説
- Well-presented grammar explanation - 参考になる文法説明
