アイヌ語 暦
アイヌ語で、季節、時間などをどう表すかを簡単にまとめたものです。地域によって言い方が違うことは多々あります。
現在・過去・未来
[編集]昔…teeta
今…tane
一昨日…hoskinuman, hoskanuman
昨日…numan
今日…tanto
明日…nisatta
明後日…oyasim
先月…hoskicup
今月…tancup
来月…oyacup?
去年…hoskipa, hoski an pa
今年…tanpa?
来年…oyapa
時間
[編集]朝…kuneywa, kunneywa
昼…tokap
夕方…onuman
夜…kunne, annoski
午前…tokapite etok ta
正午…tónoski
午後…tokapite oka ta
日
[編集]日…to
一昨日…hoskinuman, hoskanuman
昨日…numan
今日…tanto
明日…nisatta
明後日…oyasim
日は数字に「to」を付けて表すが、2日と3日は異なる形が使われる。
1日…sineto
2日…tutko
3日…rerko
4日…ineto
5日…asikneto
6日…iwanto
7日…arwanto
8日…tupesanto
9日…sinepesanto
10日…wanto
11日…sineto ikasma wanto
12日…tutko ikasma wanto
︙
20日…hotneto
21日…sineto ikasma hotneto
22日…tutko ikasma hotneto
︙
30日…wan-etuhotneto
31日…sineto ikasma wan-etuhotneto
月
[編集]月…cup
先月…hoskicup
今月…tancup
来月…oyacup?
「リンク」に示したサイトを参照した。
沙流地方は太陰暦。十勝は古い方式のカナ表記。
| 石狩川 | 十勝 | 静内 | 旭川 | 沙流 | 白老 | 多蘭泊 | wikitravel | 暦生活 | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | イノミス゚ㇷ゚ | チウルㇷ゚ | イノミス゚ㇷ゚
/ツ゚ルㇷ゚ |
イノミス゚ㇷ゚ | トヱタンネ | トエタンネ | トエタンネ | トエタンネチュㇷ゚ | イノミ ス゚ㇷ゚/
トエタンネ ス゚ㇷ゚ | ||||
| 2 | タㇱクルス゚ㇷ゚ | トイタンネ | トエタンネ | タㇱクㇽス゚ㇷ゚ | クヱカィ | ハㇷ゚ラㇷ゚ | ハㇵラㇵ | ハㇷ゚ラㇷ゚チュㇷ゚ | ハㇷ゚ラㇷ゚ ス゚ㇷ゚ | ||||
| 3 | トエタンネ | ハㇷ゚ラㇷ゚ | モキゥタ | トエタンネ | キゥタス゚ㇷ゚ | フエカィ | キゥタ | モキゥタチュㇷ゚ | モ キゥタ ス゚ㇷ゚ | ||||
| 4 | ウパㇱルレス゚ㇷ゚ | キゥタチㇷ゚ | シキゥタ | ウパㇱルレス゚ㇷ゚ | モス゚ㇷ゚ | キゥタ | アラコィ ノカ | シキウタチュㇷ゚ | シ キゥタ ス゚ㇷ゚ | ||||
| 5 | ム𛅧ツ゚ㇰカス゚ㇷ゚ | シキウタチプ | モマゥタ | ム𛅧ツ゚ㇰカス゚ㇷ゚ | シンチス゚ㇷ゚ | モ・キゥタ | イフㇺパ ス゚ㇷ | モマゥタチュㇷ゚ | モ マゥタ ス゚ㇷ゚ | ||||
| 6 | トィタス゚ㇷ゚ | モマウタチプ | シマゥタ | トィタス゚ㇷ゚ | マゥタス゚ㇷ゚ | シウチ ス゚ㇷ゚ | イマ ス゚ㇷ | シマゥタチュㇷ゚ | シ マゥタ ス゚ㇷ゚ | ||||
| 7 | クンネヤㇱス゚ㇷ゚ | シマウタチプ | モニヨラㇰ | クンネヤㇱス゚ㇷ゚ | マゥチス゚ㇷ゚ | ムチ ス゚ㇷ゚ | サㇵセ゚ㇸ ス゚ㇷ | モニヨラㇷ゚ | モ ニオラㇷ゚ ス゚ㇷ゚ | ||||
| 8 | クンネスㇱス゚ㇷ゚ | モニヨラク | シニヨラㇰ | クンネスㇱス゚ㇷ゚ | ハㇷ゚ラㇷ゚ | シニホラㇰ | イカラ ス゚ㇷ | シニヨラㇷ゚ | シ 二オラㇷ゚ ス゚ㇷ゚ | ||||
| 9 | ヤㇱス゚ㇷ゚ | シニヨラク | ハㇷ゚ラㇷ゚ | ヤㇱス゚ㇷ゚ | ニホラㇰ | ヤルイ | ウレㇸキタ ス゚ㇷ | ウレポケチュㇷ゚ | ウンボㇰ ス゚ㇷ | ||||
| 10 | コㇺニランス゚ㇷ゚ | ウレポク | ウレポㇰ | コンニランス゚ㇷ゚ | ウレポㇰ | ウレポㇰ | スラニ ス゚ㇷ | スネアンチュㇷ゚ | シュナン ス゚ㇷ゚ | ||||
| 11 | ニテㇰランケス゚ㇷ゚ | シネアンチプ | スナンス゚ㇷ゚ | ニテㇰアンケス゚ㇷ゚ | ウヱカリス゚ㇷ゚ | スナニ ス゚ㇷ゚ | ナン ス゚ㇷ | クエカイチュㇷ゚ | ク エ カィ | ||||
| 12 | ウパㇱランケス゚ㇷ゚ | クイカイ | クエカィ | ウパㇱランケス゚ㇷ゚ | ス゚ルㇷ゚ | ツ゚ルㇷ゚ | ルー ス゚ㇷ | チウルㇷ゚ | チウ ルㇷ゚ ス゚ㇷ゚ | ||||
| 閏 | ホルカパ | ||||||||||||
十勝は参照したサイトにラテン文字表記がなかったので、暫定的にカナ表記をラテン文字表記に変換した表記を載せた。
| 石狩川 | 十勝 | 静内 | 旭川 | 沙流 | 白老 | 多蘭泊 | wikitravel | 暦生活 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | inomicup | ci?rup | inomicup(turup) | inomicup | towetanne | toetanne | toetanne | toetannecup | inomi cup/
toetanne cup |
| 2 | taskurucup | to?tanne | toetanne | taskurcup | kuwekay | haprap | haxrax | haprapcup | haprap cup |
| 3 | toetanne | haprap | mokiwta | toetanne | kiwtacup | huekai | kiŭta | mokiwtacup | mo kiwta cup |
| 4 | upasrurecup | kiwtac?p | sikiwta | upasrurecup | mocup | kiuta | arakoj noka | sikiutacup | si kiwta cup |
| 5 | muntukkacup | momawta | muntukkacup | sincicup | mo-kiuta | ihumpa čux | momawtacup | mo mawta cup | |
| 6 | toytacup | simawta | toytacup | mawtacup | siuči čup | ima čux | simawtacup | si mawta cup | |
| 7 | kunneyascup | moniyorak | kunneyascup | mawcicup | muči čup | saxčex čux | moniyorap | mo niorap cup | |
| 8 | kunnesuscup | siniyorak | kunnesuscup | haprap | sinihorak | ikara čux | siniyorap | si niorap cup | |
| 9 | yascup | haprap | yascup | nihorak | yarui | urexkita čux | urepokecup | unbok cup | |
| 10 | komnirancup | urepok | konnirancup | urepok | urepok | surani čux | suneancup | shunan cup | |
| 11 | nitekrankecup | sunancup | nitekrankecup | ruwekaricup | sunani čup | nan čux | kuekaycup | ku e kaj | |
| 12 | upasrankecup | kuekay | upasrankecup | curup | turup | rū čux | ciwrup | ciu rup cup | |
| 閏 | horukaba |
季節・年
[編集]年…pa
新年…asirpa
春…paykar
夏…sak
秋…cuk
冬…mata
去年…hoskipa, hoski an pa
今年…tanpa?
来年…oyapa
天文現象
[編集]日蝕…cup an koyki